Zielonka - logo
Wiśnia pospolita, Prunus cerasus, owoc

Wiśnia pospolita, Prunus cerasus L. (Cerasus vulgaris Mill.)

Rodzina Różowate (Rosaceae)

Gatunek rodzimy; gleby lekkie i piaszczyste, światłolubny, odporny na suszę [1, 2].

Krzew lub małe drzewo do 5(10) m wys. tworzy odrosty korzeniowe, żyje kilkadziesiąt lat. Powstała prawdopodobnie w Azji Mniejszej jako mieszaniec czereśni ptasiej i wiśni karłowatej [1, 2].

Z "Encyklopedyji Powszechnej" Orgelbranda (1867):

"Wiśnia właściwa dziko trafia się (...) na Kaukazie, zkąd ją (...) po raz pierwszy sprowadził Lukullus do Rzymu około r. 64 przed nar. J. Chr., mianowicie z miasta Cerasus (ztąd nazwa łacińska wiśni) położonego nad Czarnem Morzem w Małej Azyi (teraz Kerasun). Wiśnia ta wkrótce, bo już za czasów naturalisty Plinijusza, rozeszła się po Europie, aż po za Ren"[3]
Wiśnia pospolita, Prunus cerasus, kwiaty

Wśnia pospolita zaczyna kwitnienie tuż przed rozwojem liści, na przełomie kwietnia i maja. Jej kwiaty są białe, 5-krotne, zabrane z reguły po 2-4 i mają około 2-3 cm ø. Produkują nektar i są chętnie odwiedzane przez pszczoły.

Wiśnia pospolita, Prunus cerasus, owoce

Owoce wiśni pospolitej to znane wszystkim wiśnie, które można jeść na surowo lub robić z nich konfitury, soki, marynaty, nalewki czy wina.

Poniżej przepis Geralda-Wyżyckiego na nalewkę wiśniową (1845):

"Weź wisień oczyszczonych z ogonków tyle, ile się w baryłce zmieścić może, aby była pełną; wléj na to dobréj gorzałki (oczyszczonéj wprzódy zapomocą węgli ze wszelkiego obcego zapachu) tyle, ile się w témże naczyniu zmieści, zatkaj i postaw w piwnicy na miesięcy trzy; poczém zléj z wisień gorzałkę, która nabierze koloru ciemno-czérwonego, dodaj na każdy garniec tego likworu cukru tłuczonego funt 1 i kilka korzennych goździków, a gdy się cukier rozpuści i płyn uklaruje, zlej go na butelki, zatkaj i chowaj do użycia. Naléwka ta nabiera z czasem coraz przyjemniejszego smaku i większéj mocy." [4]

Wiśnia pospolita, Prunus cerasus, liście

Liście wiśni pospolitej są wyraźnie większe (5-12 cm dł.) od liści wisienki stepowej (do 4-5 cm dł.). Dodatkowo mają one zaostrzone wierzchołki, podczas gdy liście krótkopędów u wisienki stepowej są zaokrąglone na szczycie.

W porównaniu do liści czereśni (8-15 cm dł.) wiśnia pospolita ma liście nieco mniejsze, mniej owłosione od spodu (często prawie nagie), ciemniejsze, grubsze i z reguły bardziej błyszczące.

"Sączący się częstokroć z wiśni klej ścina się w powietrzu, i przezroczysty jest na kształt bursztynu. Własności jego są prawie też same co gummy arabskiéj (gummi mimosae niloticae). W wodzie rozpuszczony formuje rozciek klejkowaty;(...) Do przywrócenia materiom i wstążkom utraconego połysku można też czystego wiśniowego kleju używać miasto gummy arabskiéj. " [4]

Wiśnia pospolita, Prunus cerasus, pokrój

Wiśnia pospolita kwitnie z reguły obficie. Pszczoły, które preferują duże skupiska nektarodajnych kwiatów w okolicy [7], chętnie odwiedzają drzewa wiśni, przy okazji zapylając również inne rośliny w ogrodzie.

Z kolei gałęzie wiśni stanowią doskonałe schronienie dla małych ptaków, które żywią się m.in. niszczącymi nasz plon gąsienicami. Z ochotą złożą one nam wizytę i "oczyszczą" ogród, jeśli w razie niebezpieczeństwa będą mogły czmychnąć w koronę drzewa wiśni.

Cenne są również rozkładające się, opadłe liście, które tworzą próchnicę i niszę do życia dla mikroorganizmów glebowych. Wiśnia, podobnie jak inne drzewa i krzewy, łagodzi mikroklimat zmniejszając dobowe wahania temperatur, dając cień i zatrzymując wilgoć.

Niby uprawiamy wiśnię pospolitą dla owoców (ewentualnie liści dodawanych do kiszenia ogórków), ale jak się chwilę zastanowić, to jest z niej o wiele więcej pożytku...

Wiąz szypułkowy, Ulmus laevis, liść i owoc, obok napis, naucz się rozpoznawać drzewa z naszym programem

Literatura:

  1. Seneta W., Dolatowski J., 2006."Dendrologia" Wydanie II poprawione i uzupełnione. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006. s. 301-302
  2. Bugała W., 1991. "Drzewa i Krzewy dla terenów zieleni" wydanie II. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1991. s. 353-354
  3. "Encyklopedyja powszechna", TOM XXVII, 1867. WARSZAWA, druk i własność S ORGELBRANDA Księgarza i Typografa. s. 221-223
  4. Józef Gerald-Wyżycki, 1845. "Zielnik Ekonomiczno - Techniczny". Drukiem Józefa Zawadzkiego, Wilno 1845, s.78-79
  5. Czerwiakowski Igacy Raf., 1863."Opisanie Roślin Dwulistniowych, Lekarskich i Przymysłowych. Botaniki szczególniej część szósta i ostatnia..." W Drukarni C. K. Uniwersytetu, Kraków 1863. s. 3218-3221
  6. Michał Szubert. Warszawa 1827. "Opisanie Drzew i Krzewów Leśnych Królestwa Polskiego". DRUKARNIA N. GLÜCKSBERGA. s. 171-173
  7. Wikipedia - pszczoła miodna - dostęp 10.06.2017

opracowała Anna Górska, Wrocław 2017

wróć