Zielonka - logo
Wierzba iwa, Salix caprea, liść

Wierzba iwa, Salix caprea L.

Rodzina Wierzbowate (Salicaceae)

Gatunek rodzimy; gleby żyzne i wilgotne, gatunek światłożądny, odporna na zanieczyszczenia powietrza [1, 2]

Drzewo lub krzew zwykle do 12 m wysokości. Występuje w Europie i Azji [1, 2].

Jeśli chodzi o ilości wody w gruncie, to iwa jest, jak na wierzbę, dość tolerancyjna. Rośnie nie tylko na terenach podmokłych, ale również w lasach, na stanowiskach bardziej suchych.

"Iwa udaie się na każdym gruncie, który tylko iest w stanie iakikolwiek krzew wyżywić, znayduiemy ią więc na suchych i mokrych miéyscach, naylepiéy iednak rośnie na dobrym leśnym gruncie, gdzie też często całe poręby pokrywa i inne młode pożyteczniéysze drzewa zagłusza." [3]
Wierzba iwa, Salix caprea, kwiat żeński

Wierzba iwa jest rośliną dwupienną, co oznacza, że na jednym drzewie występują tylko kwiaty żeńskie (na fotografii), albo tylko kwiaty męskie. Zaczyna ona kwitnąć wczesną wiosną, często już w marcu, a jej miododajne kwiaty są bardzo chętnie odwiedzane przez wyposzczone po zimie pszczoły. Z jej kwitnących gałązek robi się palmy wielkanocne.

Iwa" Zowie się też wierzbą palmową dla tego, że w obrzędach religijnych, na Niedzielę Kwietną czyli Palmową, pobożni gałązki jéj okryte pięknemi i rozwijajęcemi się kotkami biorą z sobą do kościoła zamiast palm, których klimatowi naszemu przyrodzenie odmówiło. Z powodu tego dawnego zwyczaju, zowie się u nas to święto Niedzielą Wierzbną." [4]
Wierzba iwa, Salix caprea, owoce

Owocami wierzb, w tym wierzby iwy, są zebrane w kotki niewielkie torebki, które pękając uwalniają puch z drobnymi nasionami.

"Iwa rada rośnie w Lasach na wilgotnych gruntach (...). Kiedy kto ją chce rozmnożyć, potrzeba pod nią i wkoło niey ziemię ze mchu i liści oczyściwszy, nieco skopać, a w przyszłym się roku mnostwo pokaże młodzieży z opadłego nasienia, ktore gdzie się podoba, przesadzić można." [5]
Wierzba iwa, Salix caprea, liście
"Ten ostatni gatunek zwany po polsku iwą, rośnie pospolicie po lasach i gajach; ma duże liście okrągławo-eliptyczne, pod spodem szaro-kutnerowate, drewno zaś giętkie i bardzo pożyteczne, bo to z iwy robią najczęściej obręcze, przetaki, pudła, kobiałki, i t.p. przedmioty. Kora jej dobrą jest do wyprawy skór a liście zbierają nasi włościanie na zimową paszę dla bydła." [6]
Wierzba iwa, Salix caprea, kora

Kora na starszych pniach iwy jest szarozielona i spękana, przy czym łatwo ją rozpoznać po charakterystycznych romboidalnych pęknięciach.

W ziołolecznictwie pozyskuje się korę z 2-3-letnich gałązek wierzb (głównie wierzby białej i purpurowej). Zawiera ona m.in. glikozydy fenolowe, w tym pochodne kwasu salicylowego, podstawowego składnika polopiryny i aspiryny, które działają przeciwgorączkowo i przeciwzapalnie [7].

Wierzba iwa, Salix caprea, pokrój

Wierzba iwa jest z reguły krzewem lub niewielkim drzewem, ale w miejscach o dobrym mikroklimacie, można spotkać potężne, ponad 20 metrowe, drzewa tego gatunku. Na zdjęciu okaz z Gór Stołowych.

Dąb szypułkowy, Quercus robur, liść i owoc, obok napis, naucz się rozpoznawać drzewa z naszym programem

Literatura:

  1. Seneta W., Dolatowski J., 2006."Dendrologia" Wydanie II poprawione i uzupełnione. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006. s. 115-116
  2. Bugała W., 1991. "Drzewa i Krzewy dla terenów zieleni" wydanie II. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1991. s. 229
  3. Michał Szubert. Warszawa 1827. "Opisanie Drzew i Krzewów Leśnych Królestwa Polskiego". DRUKARNIA N. GLÜCKSBERGA, s. 132-135
  4. Józef Gerald-Wyżycki, 1845. "Zielnik Ekonomiczno - Techniczny". Drukiem Józefa Zawadzkiego, Wilno 1845, s. 122-123
  5. Krzysztof Kluk, 1788. "Roslin Potrzebnych, Pozytecznych, Wygodnych, Osobliwie Kraiowych, Albo Ktore W Kraiu Uzyteczne Bye Moga, Utrzymanie, Rozmnozenie, I Zazycie" Tom 2. Drukarnia J.K. Mci y Rzeczypospolitey, Warszawa 1788, s. 52-53
  6. "Encyklopedyja powszechna", TOM XXVI, 1867. WARSZAWA, druk i własność S ORGELBRANDA Księgarza i Typografa, s.953
  7. "Encyklopedia zielarstwa i ziołolecznictwa" pod redakcją H. Strzeleckiej i J. Kowalskiego, 2000. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 593

opracowała Anna Górska, Wrocław 2016

wróć