Zielonka - logo
Wierzba biała, Salix alba, liście

Wierzba biała, Salix alba L.

Rodzina Wierzbowate (Salicaceae)

Gatunek rodzimy; gleby mokre, wilgotne i świeże, gatunek światłożądny [1, 2]

Szybko rosnące, ale krótkowieczne drzewo do 25(30) m wysokości. Występuje w Europie (poza Skandynawią), zach. Azji i pn.-zach. Afryce [1, 2].

W 1867 roku tak pisano o tym gatunku:

"Wierzba biała i krucha (Salix alba et S. fragilis) są to najpospolitsze u nas drzewa, wszędzie po wsiach sadzone i najczęściej na wiosnę z gałęzi zupełnie obcinane, przez co przyjmują kształt odrębny w oczy uderzający." [3]
Wierzba biała, Salix alba, kwiat męski

Wierzba biała jest rośliną dwupienną, co oznacza, że na jednym drzewie występują tylko kwiaty żeńskie (na fotografii poniżej), albo tylko kwiaty męskie (na fotografii powyżej). Kwitnie ona wraz z rozwojem liści, na przełomie kwietnia i maja. Jej rozwijające się kwiaty nie mają chroniącego od przymrozków "futerka”, jakie występuje u kwitnącej na początku marca iwy.

Szubert w 1827 roku tak opisywał kwiaty wierzby białej:

"Męzka kotka iest walcowata, cienka, przeszło cal długa, mа łuszczki iaiowate tępe, żółtawe, wewnątrz włosiste, pod kаżdą łuszczką dwa są pręciki, których nitki u dołu nieco są zrosłe." [4]
Wierzba biała, Salix alba, kwiat żeński
"Kotka żeńska nieco krótsza i grubsza, złożona iest ze słupków podłużno iaiowatych, dachówkowato za siebie zachodzących i znacznie zbliżonych; " [4]
Wierzba biała, Salix alba, owoce

Owocami wierzb, w tym wierzby białej, są zebrane w kotki niewielkie torebki, które pękając uwalniają puch z drobnymi nasionami.

Drewno wierzby białej "Na opał ma połowę wartości drzewa bukowego, pali się atoli płomieniem lekkim jasnym i bardzo mało kopci, z tego względu dobre jest do palenia na pokojowych kominkach." [5]

Wierzba biała, Salix alba, liście

Liść wierzby białej ma kształt lancetowaty, a brzeg drobno piłkowany, czym różni się od liści gruszy wierzbolistnej i oliwnika wąskolistnego, które mają podobny kształt, ale są całobrzegie. Cechą charakterystyczną młodych liści wierzby białej jest ich obustronne jedwabiste owłosienie. Później często łysieją one z wierzchu, ale ich spód zawsze pozostaje pokryty srebrzystymi włoskami.

W ziołolecznictwie pozyskuje się korę z 2-3-letnich gałązek wierzb (głównie wierzby białej i purpurowej). Zawiera ona m.in. glikozydy fenolowe, w tym pochodne kwasu salicylowego, podstawowego składnika polopiryny i aspiryny, które działają przeciwgorączkowo i przeciwzapalnie [6].

Wierzba biała, Salix alba, pokrój

Wierzba biała, wraz z wierzbą kruchą są największymi z naszych wierzb, dorastają czasem nawet do 30 m wysokości. Ich naturalne stanowiska to przede wszystkim lasy łęgowe porastające brzegi rzek.

Srebrzystozielone, szerokie korony dużych drzew tego gatunku prezentują się bardzo malowniczo i chętnie sadzi się je w parkach. Istnieje również kilka odmian dekoracyjnych wierzby białej, głównie o jaskrawej barwie kory na gałązkach (złocistożółta, pomarańczowa lub czerwona).

"Z pniów zdrowych i grubych [wierzby białej] robią w Rossyi często łodzie, które nie łatwo sie łupią а przytém są lekkie i dla tego nad inne cenione bywaią." [4]
Dąb szypułkowy, Quercus robur, liść i owoc, obok napis, naucz się rozpoznawać drzewa z naszym programem

Literatura:

  1. Seneta W., Dolatowski J., 2006."Dendrologia" Wydanie II poprawione i uzupełnione. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006. s.111-112
  2. Bugała W., 1991. "Drzewa i Krzewy dla terenów zieleni" wydanie II. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1991. s. 226-228
  3. "Encyklopedyja powszechna", TOM XXVI, 1867. WARSZAWA, druk i własność S ORGELBRANDA Księgarza i Typografa, s.951-954
  4. Michał Szubert. Warszawa 1827. "Opisanie Drzew i Krzewów Leśnych Królestwa Polskiego". DRUKARNIA N. GLÜCKSBERGA, s. 121-124
  5. Józef Gerald-Wyżycki, 1845. "Zielnik Ekonomiczno - Techniczny". Drukiem Józefa Zawadzkiego, Wilno 1845, s. 120-122
  6. "Encyklopedia zielarstwa i ziołolecznictwa" pod redakcją H. Strzeleckiej i J. Kowalskiego, 2000. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, s. 593

opracowała Anna Górska, Wrocław 2017

wróć