Zielonka - logo
Wiciokrzew pomorski, Lonicera periclymenum, kwiaty

Wiciokrzew pomorski, Lonicera periclymenum L.

Rodzina Przewiertniowate (Caprifoliaceae)

Gatunek rodzimy, pod ochroną częściową; gleby średniożyzne, wilgotne lub świeże, światłolubny, ale rośnie też w cieniu (wtedy słabiej kwitnie), odporny na mróz [1, 2, 3]

Pnącze do 5(18) m wys., poszczególne pędy mogą żyć przynajmniej 5-10 lat. Występuje w Europie, pn. Afryce i zach. Azji [1, 2, 3, 4].

Nasi ogrodnicy od dawna znali i doceniali piękno wiciokrzewów. Z Encyklopedyji Powszechnej Orgelbranda (1876):

"Wiciokrzew (Caprifolium Adans.), jest to krzew wijący się, używany bardzo często w ogrodach naszych do pokrywania ścian i altan, który kiedy zakwitnie zowią go wtenczas zazwyczaj różą jerychońską. " [5]
Wiciokrzew pomorski, Lonicera periclymenum, kwiaty

Kwiaty wiciokrzewu pomorskiego zawiązują się na szczycie pędu. Mają długą rurkę (ok. 4 cm dł.) zakończoną dwoma wargami (dolna jest niepodzielona, a górna ma 4 łatki). Przed rozkwitnięciem są one różowawe, później stają się kremowobiałe, a gdy przekwitną żółtawe.

W rurce korony znajduje się nektar, ale nie jest on łatwo dostępny. Po pierwsze na kwiecie wicokrzewu nie można usiąść, nie pozwala na to budowa dolnej wargi. Po drugie trzeba długiego narządu gębowego, aby sięgnąć w głąb rurki. Na szczęście istnieją ćmy z rodziny zawisakowatych, które tak, jak kolibry, potrafią zwisnąć w locie przed kwiatem i dzięki długiej ssawce napić się nektaru, a przy okazji zapylić kwiat [1, 3].

Wiciokrzew pomorski, Lonicera periclymenum, kwiaty odmiana ogrodowa

Dodatkowym atutem kwiatów wiciokrzewu jest ich ładny zapach, szczególnie mocny o zmroku. Istnieją też odmiany ogrodowe tego gatunku, które mają m. in. intensywniej zabarwione kwiaty (zdjęcie powyżej).

Ciekawym zjawiskiem u wiciokrzewu jest przedprątność. Zapobiega ona samozapyleniu. Pierwszej doby po rozkwitnięciu pręciki (p) są wyprostowane i sypią pyłkiem, podczas, gdy szyjka słupka (s) jest odchylona do dołu i nieaktywna (kwiat 2). Następnej doby szyjka słupka się prostuje i jest gotowa do zapylenia, a pręciki, które wysypały już pyłek, odchylają się nieco na boki (kwiat 4) [1, 3].

Zdjęcie powyżej. 1, 2, 3, 4, 5 - kolejne etapy kwitnienia.

Wiciokrzew pomorski, Lonicera periclymenum, owoce

Trujące jagody wiciokrzewu pomorskiego, podobnie jak u suchodrzewu pospolitego, są czerwone i błyszczące. Występują one jednak nie parami w kątach liści, a w główkowatych owocostanach na szczycie pędu.

Wiciokrzew pomorski, Lonicera periclymenum, liść

Liście tego gatunku są najczęściej eliptyczne, z wierzchu zielone, a od spodu sinawe. Warto zwrócić uwagę na liście, które znajdują pod kwiatostanami, są one niezrośnięte ze sobą (pierwsze zdjęcie od góry). Jest to cecha charakterystyczna dla wiciokrzewu pomorskiego i pozwala odróżnić go od równie pospolitego w naszych ogródkach wiciokrzewu przewiertnia, którego liście pod kwiatostanami są wyraźnie zrośnięte.

Wiciokrzew pomorski, Lonicera periclymenum, pęd pusty w środku

Wiciokrzew pomorski, podobnie jak inny rodzimy gatunek z rodzaju Lonicera, suchodrzew pospolity, ma pędy puste w środku.

Wiciokrzew pomorski, Lonicera periclymenum, pęd

Rodzaj Lonicera dzieli się na dwie grupy. Pierwszą stanowią krzewy lub niewielkie drzewka zwane suchodrzewami (suchodrzew pospolity, s. czarny), drugą pnącza, czyli wiciokrzewy (wiciokrzew pomorski, w. przewiercień).

Wiciokrzew pomorski jest gatunkiem atlantyckim, który w Europie rośnie głównie na jej zachodnich i południowych obszarach. W Polsce jego naturalne stanowiska spotykamy przede wszystkim na Pomorzu i Dolnym Śląsku [1]. (Na zdjęciu powyżej i poniżej okazy z Wolińskiego Parku Narodowego.)

Wiciokrzew pomorski, Lonicera periclymenum, pokrój
Wiąz szypułkowy, Ulmus laevis, liść i owoc, obok napis, naucz się rozpoznawać drzewa z naszym programem

Literatura:

  1. Seneta W., Dolatowski J., 2006."Dendrologia" Wydanie II poprawione i uzupełnione. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006. s. 513-514
  2. Bugała W., 1991. "Drzewa i Krzewy dla terenów zieleni" wydanie II. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1991. s. 553
  3. Wikipedia, Wiciokrzew pomorski - dostęp 05.03.2018
  4. Wikipedia, Lonicera periclymenum - (ang.) dostęp 05.03.2018
  5. "Encyklopedyja powszechna", TOM XXVI, 1867. WARSZAWA, druk i własność S ORGELBRANDA Księgarza i Typografa. s. 838-839

opracowała Anna Górska, Wrocław 2018

wróć