Zielonka - logo
Wawrzynek wilczełyko, Daphne mezereum, kwiat

Wawrzynek wilczełyko, Daphne mezereum L.

Rodzina Wawrzynkowate (Thymelaeaceae)

Gatunek rodzimy, pod częściową ochroną; gleby próchniczne i świeże, często wapienne, cieniolubny, odporny na mrozy, wrażliwy na suszę i nagrzewającą się glebę [1, 2]

Krzew do 1- 1,5 m wysokości. Występuje w Europie i Azji, od Pirenejów po Kaukaz i Ałtaj [1, 2].

"Dlа ozdoby i wczesnego kwitnienia, radby każdy mieć krzew ten w ogrodzie, со iednak z trudnością przychodzi, bo przesadzanie nie zawsze się udaie, a wypielęgnowanie z nasion iest przydługie." [3]
Wawrzynek wilczełyko, Daphne mezereum, kwiaty

Wawrzynek wilczełyko zaczyna kwitnienie bardzo wcześnie, z reguły w lutym lub marcu, ale czasem już w styczniu (a jak podaje Szubert nawet w grudniu [4]). Jego kwiaty są czterokrotne, bez płatków korony, za to z czterema różowymi zrośniętymi w rurkę działkami kielicha. Produkują nektar i są odwiedzane przez pszczoły i motyle [1].

"Kwiaty, lubo przyiemnie pachną, w zamkniętey przecięż izbie wiele szkodzić mogą." [5]
"Kiedy iesíeń iest łagodna zakwitają niektóre z nich w Grudniu, iak to wlaśnie w upłynionym dopiero roku 1825 widzieć miałem sposobność w ogrodzie Botanicznym." [3]
Wawrzynek wilczełyko, Daphne mezereum, owoce

Owoce tego gatunku to czerwone, błyszczące pestkowce około 1 cm Ø. Zawierają one, podobnie jak liście, trującą dafninę i mezereinę. Ich zjedzenie może doprowadzić do zapaści i śmierci [7].

"jagody, gałązki, kora lub korzeń, nie mają wprawdzie żadnego smaku, ale po chwili następuje nieznośne palenie w gębie, a częstokroć rozwolnienie i chwianie się zębów, (...) gwałtowne womity, zapalenia, krwotoki i śmierć sama." [4]
Wawrzynek wilczełyko, Daphne mezereum, liście

Liście wawrzynka wyrastają w górnej części pędu, są całobrzegie, wąskoodwrotniejajowate, z wierzchu soczysto-, a od spodu sinozielone.

Wawrzynek wilczełyko, Daphne mezereum, kora

Nazwa tego gatunku pochodzi zapewne od znanych od dawnych czasów silnie trujących właściwości kory i łyka, które kiedyś lekarze próbowali wykorzystywać w leczeniu różnych ciężkich dolegliwości [3, 4, 5, 6].

"łodygi i galązki pokryte są zielonawo brunatną gładką i grubą łykowatą korą, która także bardzo iest iadowitą (...) dla téy to własności użycie plecionek z kory w chirurgii powszechnie iest znane, iako środek do naciągania pęcherzów w miéyscu kantarydów, albo do utrzymania iątrzenia i nie gojenia się ran." [3]
"kora wilczego łyku (...) używaną bywa jako odciągająca (...) wewnętrznie zaś (...) w zestarzałej kile ,(...) i w wielu innych cierpieniach długotrwałych z zakażeniem krwi połączonych." [6]
Wawrzynek wilczełyko, Daphne mezereum, pokrój

Wawrzynek spotkać można w całej Polsce, na niżu rośnie w cienistych lasach liściastych i mieszanych, w górach w lasach regla dolnego, górnego i piętrze kosówki (na zdjęciu okaz z Babiej Góry).

Brzoza brodawkowata, Betula pendula, liść i owocostan, obok napis, naucz się rozpoznawać drzewa z naszym programem

Literatura:

  1. Seneta W., Dolatowski J., 2006."Dendrologia" Wydanie II poprawione i uzupełnione. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006. s. 416-418
  2. Bugała W., 1991. "Drzewa i Krzewy dla terenów zieleni" wydanie II. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1991. s. 263
  3. Michał Szubert. Warszawa 1827. "Opisanie Drzew i Krzewów Leśnych Królestwa Polskiego". DRUKARNIA N. GLÜCKSBERGA. s. 248-252
  4. Józef Gerald-Wyżycki, 1845. Zielnik Ekonomiczno - Techniczny. Drukiem Józefa Zawadzkiego, Wilno 1845. s. 198-199
  5. Krzysztof Kluk, 1786."Dykcyonarz Roślinny". Drukarnia J.K. Mci y Rzeczypospolitey, Warszawa 1786. s. 180-181
  6. ENCYKLOPEDYJA POWSZECHNA TOM XXVII, 1867. WARSZAWA, druk i własność S ORGELBRANDA Księgarza i Typografa. s. 15
  7. Wikipedia, wawrzynek wilczełyko - dostęp 28.01.2018

opracowała Anna Górska, Wrocław 2018

wróć