Zielonka - logo
Topola osika, Populus tremula, liść krótkopędu

Topola osika (osika, topola drżąca), Populus tremula L.

Rodzina Wierzbowate (Salicaceae)

Gatunek rodzimy; tolerancyjny co do gleby, światłożądny, odporny na zanieczyszczenia powietrza [1, 2]

Drzewo do 30 m wys.. Występuje od płn. Afryki przez Europę, aż po wsch. Azję [1, 2].

Osika jest topolą o największym zasięgu geograficznym, rośnie od zachodnio-północnej części Afryki przez Europę, aż po Daleki Wschód. W przeciwieństwie do topoli czarnej i białej, które porastają brzegi wód, osika jest typowym gatunkiem leśnym. W naszym kraju często rośnie w borach mieszanych. W północnych regionach Europy i Azji jej zasięg przekracza koło podbiegunowe i dochodzi do granicy tajgi z tundrą. [1]

Topola osika, Populus tremula, kwiatostan

Wśrod naszych topól osika z reguły kwitnie jako pierwsza, już w marcu. Ma charakterystyczne dla wszystkich wierzbowatych kotkowate kwiatostany, które są, podobnie jak u iwy, okryte chroniącym od przymrozków "futerkiem". Jednak w przeciwieństwie do wierzby iwy kotki osiki nie sterczą, tylko są zwisające. Kwiaty topól są też wiatropylne i nie wytwarzają nektaru, jak to ma miejsce u większości wierzb.

Topola osika, Populus tremula, owoce

Owoce tego gatunku, podobnie jak u innych wierzbowatych, to zebrane w kotki niewielkie torebki, które pękając uwalniają puch z drobnymi nasionami.

"Wełna z nasion z inną przędzą zmieszana, może bydź pożyteczna, ale iéy zbieranie iest zbyt żmudne." [3]
Topola osika, Populus tremula, liść

Liście krótkopędu u osiki są okrągławe i mają brzeg grubo falisto karbowano- piłkowany. Charakterystyczne są ich długie i spłaszczone ogonki, które sprawiają, że liście trzepoczą i szeleszczą nawet przy małym wietrze. Stąd pochodzi łacińska nazwa osiki, Populus tremula, topola drżąca.

"Do swojskich topól należy jeszcze osika (Populus tremula Lin.), czyli osina, zwana także osicą, osiczyną, nawet miejscami u ludu trzepieciną." [5]
Topola osika, Populus tremula, kora

Osikę łatwo można rozpoznać po korze, która jest z reguły gładka o barwie oliwkowoszarawej.

"Kora osinowa ulubionym jest pokarmem bobrów i innych zwierząt leśnych; kozy domowe chętnie ją takoż ogryzają. Używa się też do garbowania skór cieńkich." [4]
Topola osika, Populus tremula, pokrój
"Z korzeni zdrowego drzewà niekiedy kilka set naokoło wyrasta drzewek młodych, czasem o dwadzieścia i więcéy stóp od pnia oddalonych, bo korzenie iak szpagat grube, iuż są zdolne wydawać latorośl. (...) taką moc rozmnażania się przez wypustki z korzenia żadne inne drzéwo leśne w tym stopniu nie posiada." [3]
"Jeśli las iglasty w pień wytną (...), powstanie z czasem na nim las osiczynowy prędzej jak jaki inny, i do tego stopnia, że dziś niektórzy leśnicy utrzymują że za naszych czasów nastała epoka (...) osiczy. Opatrzność karząc nas może za nieoględne wyniszczenie (...) lasów, darzy nas podlejszym gatunkiem drzewa w zamian za szlachetne modrzewie, cisy, sosny, świerki i td." [5]
Brzoza brodawkowata, Betula pendula, liść i owocostan, obok napis, naucz się rozpoznawać drzewa z naszym programem

Literatura:

  1. Seneta W., Dolatowski J., 2006."Dendrologia" Wydanie II poprawione i uzupełnione. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006. s. 100
  2. Bugała W., 1991. "Drzewa i Krzewy dla terenów zieleni" wydanie II. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1991.
  3. Michał Szubert. Warszawa 1827. "Opisanie Drzew i Krzewów Leśnych Królestwa Polskiego". DRUKARNIA N. GLÜCKSBERGA. s. 90-96
  4. Józef Gerald-Wyżycki, 1845. "Zielnik Ekonomiczno - Techniczny". Drukiem Józefa Zawadzkiego, Wilno 1845. s. 41-44
  5. "Encyklopedyja powszechna", TOM XXV, 1867. WARSZAWA, druk i własność S ORGELBRANDA Księgarza i Typografa. s.375-378

opracowała Anna Górska, Wrocław 2017

wróć