Zielonka - logo
Topola biała, Populus alba, liść

Topola biała(białodrzew), Populus alba L.

Rodzina Wierzbowate (Salicaceae)

Gatunek rodzimy; tolerancyjny co do gleby, światłożądny, odporny na zanieczyszczenia powietrza i wiatr [1, 2].

Drzewo do 40 m wys., tworzy liczne odrosty korzeniowe. Występuje od płn.-zach. Afryki przez Europę, aż po Syberię [1, 2].

Topola biała jest jednym z naszych najpiękniejszych drzew, ma szeroką, zaokrągloną koronę, gruby pień, białawą korę i ładne liście, które z wierzchu są błyszczące i zielone, a od spodu białe. Tak pisał o urodzie tego gatunku w 1827 roku Szubert:

"dolna powierzchnia liścia i ogonek liściowy, gęstą, białą węłną są pokryte, przez co to drzewo piękny sprawia widok, kiedy wiatr gałęzie iego w górę podnosi: białość bowiem śnieżysta tym piękniéy odbiia, że górna роwierzchnia liści ma ciemny kolor zielопу i połysk przyiemny. Dla ozdoby więc sadzi się to drzewo w ogrodach i przy drogach." [3]
Topola biała, Populus alba, kwiatostan męski

Topola biała kwitnie około 7-12 dni po osice. Jej kwiaty męskie mają czerwone pręciki, tworzą kotkowate kwiatostany o długości około 3 cm i są wiatropylne.

Przy anomaliach pogodowych zdarza się, że osika zapyla topolę białą, powstaje wtedy ich mieszaniec, topola szara, Populus ×canescens (Aiton) Sm.. W niektórych miejscach takie osobniki są równie częste, jak gatunki rodzicielskie. Ponieważ nadrzeczne lasy łęgowe, naturalne środowisko topoli białej, uległy silnej degradacji, istnieje obawa jej stopniowego wypierania z siedlisk przez mieszańca, który lepiej radzi sobie w zmienionym otoczeniu [6].

Topola biała, Populus alba, kwiatostan żeński

Kwiaty żeńskie białodrzewu mają jeden słupek, który po zapyleniu przekształca się w owoc, butelkowatą torebkę wypełnioną puchem z nasionami (zdjęcie poniżej). Kotki żeńskie są około dwa razy dłuższe od męskich.

Topola biała, Populus alba, owoce

Owoce tego gatunku, podobnie jak u innych wierzbowatych, to zebrane w kotki niewielkie torebki, które pękając uwalniają puch z drobnymi nasionami.

Topola biała, Populus alba, liść krótkopędu

Liście krótkopędu u tego gatunku są eliptycznojajowate, o brzegu grubo falistoząbkowanym. Za młodu są one pokryte białym kutnerem, który z czasem po części ściera się, a po części, od spodu liścia, jego włoski zbijają się ze sobą tworząc szarawą, metalicznie połyskującą warstwę [6].

Topola biała, Populus alba, liść długopędu

Długopęd topoli białej ma liście o zupełnie innym kształcie niż krótkopęd. Są one większe, klapowane i od spodu trwale pokryte białym kutnerem. Liście topoli białej pięknie wyglądają na wietrze, gdy mienią się swoimi zielonymi grzbietami i białawymi spodami.

Topola biała, Populus alba, kora

Białodrzew ma, oprócz po części białych liści, również białawą korę, a dokładniej może przybierać ona barwę od zielonkawoszarej do kredowobiałej. U starych okazów u podstawy pnia kora robi się ciemna i bruzdowana.

"Drzewo z pniów starszych brunatne, na ksztalt orzecha włoskiego, używa się do parkietów i wykładanéj roboty, przyjmuje dobrze bejc czarny. Drzewo z korzeni ma piękny flader, z którego robione biórka, szkatnlki i t.p. szczególnie piękne są." [4]
Topola biała, Populus alba, odrosty korzniowe

Na zdjęciu powyżej widać typową cechę dziko rosnącej topoli białej, odrosty korzeniowe - młode drzewka, które wyrastają z korzeni macierzystego drzewa. W parkach nie zawsze udaje się zaobserwować to zjawisko, gdyż ziemia przy drzewach bywa koszona.

"Rozmnaża się bardzo łatwo albo z wypustek, które licznie z korzenia wyrastaią, albo przez gałęzie, które dobrze posadzone łatwo się zakorzeniaią. "[3]
Topola biała, Populus alba, pokrój

Topole białe to jedne z najgrubszych naszych drzew, obwód ich pnia może wynosić nawet powyżej 10 m, czyli potrzeba kilku osób, aby takie drzewo obiąć rękami :-)... [5]

Brzoza brodawkowata, Betula pendula, liść i owocostan, obok napis, naucz się rozpoznawać drzewa z naszym programem

Literatura:

  1. Seneta W., Dolatowski J., 2006."Dendrologia" Wydanie II poprawione i uzupełnione. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006. s. 98-100
  2. Bugała W., 1991. "Drzewa i Krzewy dla terenów zieleni" wydanie II. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1991. s. 207-209
  3. Michał Szubert. Warszawa 1827. "Opisanie Drzew i Krzewów Leśnych Królestwa Polskiego". DRUKARNIA N. GLÜCKSBERGA. s. 108-11
  4. Józef Gerald-Wyżycki, 1845. "Zielnik Ekonomiczno - Techniczny". Drukiem Józefa Zawadzkiego, Wilno 1845. s. 48-49
  5. Wikipedia - topola biała – dostęp 26.04.2017
  6. Zielinski J. , Tomaszewski D., Guzicka M, 2012. Znaczenie owłosienia pędów i liści w odróżnianiu Populus ×canescens od jej gatunków rodzicielskich P. alba i P. tremula [Significance of stem and leaf indumentum in distinguishing Populus ×canescens from its parent species P. alba and P. tremula]. Rocznik Polskiego Towarzystwa Dendrologicznego 60: 11-20

opracowała Anna Górska, Wrocław 2017

wróć