Suchodrzew czarny (wiciokrzew czarny, suchodrzewka czarna), Lonicera nigra L.

Rodzina Przewiertniowate (Caprifoliaceae)

Gatunek rodzimy; gleby świeże, umiarkowanie ubogie, rośnie w półcieniu, odporny na mrozy [1, 2, 3]

Krzew do 2 m wys., żyje przynajmniej kilkadziesiąt lat. Występuje w górach i na pogórzu w pd. i środk. Europie [1, 2].

• Gatunek górski
• Kwiaty - długa szypułka
• Trująca jagoda
• Liście
• Ziołolecznictwo
• Gałązki - pełny rdzeń
• Siedlisko
• Europa czy Azja?

"Najważniejszem miejscem we względzie botanicznym w okolicy Żywca i Suchej jest Babiagóra. (...) Znakomite wyniesienie tego potężnego wierchu nad okoliczne góry pasma Bieskidu sprawia, iż na niej znajdują się rośliny cechujące krainę alpejską (...). Ważniejsze z pomiędzy nich są: (...)
Lonicera nigra L. (Suchodrzewka czarna) w lasach i po wyręblach wszędzie." [4]

Kwiaty suchodrzewu czarnego przypominają te u suchodrzewu pospolitego, są niewielkie, białe, czasem różowawe i występują po dwa na wspólnej szypułce, tzw. hypopodium. U suchodrzewu czarnego hypopodium jest jednak cieńsze i wyraźnie dłuższe, może osiągać nawet 4 cm.

Suchodrzew czarny jest gatunkiem górskim, zwanym czasem w lokalnej gwarze wilczą jagodą [5]. Jego owoce zawiązują się parami, są zrośnięte u nasady i występują na wspólnej, długiej szypułce. Mają barwę czarną, z niebieskawym nalotem, czym przypominają nieco czarne jagody, ale są trujące! Ich spożycie może powodować wymioty, drgawki, zawroty głowy i uszkodzenia organów wewnętrznych, takich jak nerki [3].

Jeżeli będziemy chcieli w górach zbierać jagody, to pamiętajmy, że borówka czernica, czyli czarna jagoda, ma krótkie szypułki, pojedyncze owoce i jest małą krzewinką o drobnych liściach.

Liście suchodrzewu czarnego przypominają liście s. pospolitego, ale są od nich nieco mniejsze, mają z reguły krótsze ogonki i są ±nagie.

W ziołolecznictwie stosuje się młode pędy tego gatunku, które są pomocne przy dolegliwościach nerek i wątroby oraz działają uspokajająco [6].

Gałązki suchodrzewu czarnego, w przeciwieństwie do s. pospolitego, mają pełny rdzeń. Starsze pędy obu gatunków są z zewnątrz do siebie podobne, mają jasną. podłużnie popękaną korę.

Suchodrzew czarny jest rośliną górską i nie był znany w całej Polsce, ale lokalnie, jego drewnem zastępowano zapewnie drewno suchodrzewu pospolitego, o czym może świadczyć poniższy fragment z Ziemianina Galicyjskiego z 1836 roku:

"Orzechy włoskie (...) Dostarczają także wybornych ladsztoków do strzelb, równie jak wiciokrzew krajowy, inaczej zymalza albo suchodrzew (lonicera xylosteum), zymalza z czarną jagodą (lonicera nigra). Takowe ladsztoki czyli stęple są twarde, giętkie, glancowne, i za pomocą serwaseru piękny bejc przyjmują" [7]

Suchodrzew czarny rośnie w lasach reglowych i zaroślach subalpejskich, często spotyka się go również nad potokami.

Wiele źródeł podaje, że suchodrzew czarny jest gatunkiem europejskim [1, 3, 8], przeglądając jednak zasoby internetowe znalazłam informacje o tym, że jest on rośliną wykorzystywaną w chińskiej medycynie [9, 10] i spotykamy go również w górach Azji [11, 12].

Literatura:

1. Seneta W., Dolatowski J., 2006."Dendrologia" Wydanie II poprawione i uzupełnione. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006. s. 509
2. Bugała W., 1991. "Drzewa i Krzewy dla terenów zieleni" wydanie II. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1991. s. 547
3. Wikipedia - wiciokrzew czarny - dostęp 05.05.2017
4. Eugeniusz Janota, 1859. "Wiadomość historyczna i jeograficzna o Żywiecczyźnie". Nakładem redakcji Gwiazdki Cieszyńskiej Czcionkami Karola Prochaski , Cieszyn 1859. s. 101
5. Reichan, J. (Red.) ; Urbańczyk, S. (Red.) ; Gołębiowska, T., 1986. "Słownik gwar polskich. T. 2 z. 3(6), I. Borować - Brzód". Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław, Warszawa. Kraków, Gdańsk, Łódź. s. 391
6. Annova Health - Gemmotherapy Lonicera nigra - (ang.) dostęp 14.05.2017
7. Kamiński J.A., 1836. "Ziemianin Galicyjski, Pismo Poświęcone Gospodarstwu Krajowemu. Tom drugi".Wydany przez Juliana Alexandra Kamińskiego, Czcionkami Piotra Pillera, Lwów 1836. s. 162-163
8. "Słownik botaniczny" pod redakcją Alicji i Jerzego Szweykowskich, 1993. Wiedza Powszechna, Warszawa. s. 682
9. megabionet.org - Lonicera nigra - (ang.) dostęp 14.05.2017
10. cadd.pharmacy - Lonicera nigra - (ang.) dostęp 14.05.2017
11. efloras.org - 31-33 Lonicera nigra - (ang.) dostęp 14.05.2017
12. tela-botanica.org - Lonicera nigra - (ang.) dostęp 14.05.2017

opracowała Anna Górska, Wrocław 2017

wróć