Robinia akacjowa(robinia biała, grochodrzew biały/akacjowy, “biała akacja”), Robinia pseudoacacia L.
Rodzina Bobowate (Fabaceae)
Pochodzi z Ameryki Pn.; gatunek tolerancyjny co do gleby, światłolubny, odporny na mrozy (za wyjątkiem siewek), suszę i zanieczyszczenia powietrza, jej korzenie żyją w symbiozie z bakteriami wiążącymi azot [1, 2].
Drzewo do 15 m wys., może żyć 250 lat (być może i więcej) [7].
- Pochodzenie - Ameryka Płn.
- Kwiaty - żagielek, wiosełka, łódeczka
- Ziołolecznictwo
- Owoce - strąki
- Liście złożone
- Dobra na żywopłoty
- Kora - grubo spękana
- Drewno - do machoniowego się zbliża
- Pień często próchnieje
- Cenna w permakulturze
W 1862 roku o robinii akacjowej pisano tak: "Grochodrzew (Robinia Pseudoacacia L.) pospolicie akacyją zwany, jest drzewem z północnej Ameryki pochodzącem, a w Europie południowej, środkowej i u nas wszędzie po miastach, wsiach, ogrodach lub parkach sadzonem. Z przyczyny kwiatów motylkowatych i owoców strąków należy do rodziny tak zwanej motylkowej (Papilionaceae L.)" [4]
Robinia akacjowa ma typowe dla roślin motylkowych (obecnie ta rodzina roślin nazywa się bobowate) grzbieciste kwiaty, których korona zbudowana jest z żagielka (górny płatek), wiosełek (dwa małe płatki po bokach) i łódeczki (dwa dolne płatki). Kwiaty robinii są białe i mają żółtą plamkę na żagielku, a w ciepłą, słoneczną pogodę pięknie pachną.
Robinia jest rośliną trującą, za wyjątkiem kwiatów, które można np. zapiekać w cieście naleśnikowym [6]. Zawierają one m.in. flawonoidy, olejki eteryczne, kwasy organiczne, cukry i są stosowane w ziołolecznictwie jako środek na dolegliwości nerek i dróg żółciowych [5].
Owocami robini są gładkie strąki do 12 cm dł., które na drzewie często utrzymują się aż do wiosny.
Liście tego gatunku są pierzastozłożone i składają się z 7-21 drobnych listków osadzonych na osadce, która u podstawy liścia przechodzi w ogonek liściowy. Na gałązkach robinii występują ciernie przylistkowe.
"W suchym a sypkim gruncie sadzona, wyborne żywopłoty czyni, zwłaszcza kiedy się drzewka będą przyrzynać i gałązki splatać, co przez trzy lata powtarzane być winno." [4]
Kora na starszych pniach robinii akacjowej jest charakterystycznie, grubo spękana.
"Ze wszystkich drzew znajomych przyswojonych nie ma drugiego, które by przy sporym wzroście, miało słój tak ciężki, twardy i doskonale politurę przyjmujący, jak akacyja. Słój ten jasno-żółty z czerwono-brunatnemi żyłkami, gładkością, połyskiem i budową do machoniowego się zbliża." [4]
Stare drzewa robinii często próchnieją wewnątrz pnia. Umożliwia to zapewnie, kiełkowanie na niej innych drzew, których korzenie mogą przerastać wnętrze pnia (być może aż do ziemi?) i znajdować odpowiednie minerały. Na zdjęciu zaobserwowane przez prof. Jana Cebrata młode drzewko czeremchy pospolitej wyrastające z pnia robinii akacjowej na wysokości około 3 metrów od powierzchni gleby.
Robinia biała jest szybko rosnącym drzewem chętnie używanym w permakulturze (tworzeniu ekologicznie dojrzałych ogrodów). Jest ona szczególnie cenna na terenach suchych, wyjałowionych, ze zniszczoną strukturą glebową. Jej korzenie wiążą azot atmosferyczny oraz odzyskują potas i wapń z głębszych warstw gleby, które są niedostępne dla większości roślin. Spadające z drzewa liście tworzą bogatą w te pierwiastki warstwę próchnicy. Próchnica zatrzymuje wodę, co uaktywnia mikroorganizmy, odbudowywuje glebę i tworzy niszę dla innych roślin [3].
Robinia biała ma również inne zalety. Produkuje duże ilości nektaru i zaprasza pszczoły do naszego ogrodu, a jej strąki mogą być zmielone na karmę dla drobiu [3].
Literatura:
- Seneta W., Dolatowski J., 2006."Dendrologia" Wydanie II poprawione i uzupełnione. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006. s. 318-321
- Bugała W., 1991. "Drzewa i Krzewy dla terenów zieleni" wydanie II. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1991. s. 396-397
- Hemenway T., 2009. "Gaia's Garden. A guide to Home-Scale Permaculture" Second Edition. Chelsea Green Publishing, White River Junction, Vermont.
- "Encyklopedyja powszechna", TOM X, 1862. WARSZAWA, druk i własność S ORGELBRANDA Księgarza i Typografa. s. 728-730
- "Encyklopedia zielarstwa i ziołolecznictwa" pod redakcją H. Strzeleckiej i J. Kowalskiego, 2000. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000. s.477-478
- Łuczaj Ł., 2004. 'Dzikie rośliny jadalne Polski. Przewodnik survivalowy" Wydanie drugie - poszerzone. Chemigrafia, Krosno. s. 183
- Kew Science - Robinia psuedoaccacia - (ang.) dostęp 31.05.2017
opracowała Anna Górska, Wrocław 2017