Zielonka - logo
Jarząb pospolity, jarzębina, Sorbus aucuparia L., owoce

Jarząb szwedzki , Sorbus intermedia (Ehrh.)Pers.

Rodzina Różowate (Rosaceae)

Gatunek rodzimy; tolerancyjny co do gleby, światłożądny, odporny na zanieczyszczenia powietrza [1, 2].

Drzewo do 20 m wys., żyje do 150 lat. Występuje w basenie Morza Bałtyckiego [1, 2].

W Polsce naturalne stanowiska jarzębu szwedzkiego znajdują się tylko nad Bałtykiem, gdzie podlega on ścisłej ochronie gatunkowej [3]. Zagrożeniem dla niego jest przede wszystkim nieodpowiednia gospodarka leśna [4].

"Ochroną gatunkową objęto okazy rosnące na stanowiskach naturalnych. Liczniejsze skupienia gatunku, jak na Przylądku Rozewskim koło Pucka, objęte są ponadto ochroną rezerwatową." [5]
Jarząb szwedzki, Sorbus intermedia, pokrój na wiosnę
Jarząb szwedzki jest drzewem osiągającym wysokość do 20 m.

Jarząb szwedzki jest młodym gatunkiem, który powstał po zlodowaceniu jako utrwalony poliploidalny mieszaniec trzech innych gatunków: jarzębu pospolitego, brekini i mąkini [1, 5].

Jarząb szwedzki, Sorbus intermedia, kwiaty
Kwiaty jarzębu szwedzkiego są zebrane w podbaldachy.

Jarząb szwedzki kwitnie w maju, jego białe kwiaty, podobnie jak u innych naszych jarzębów, zebrane są w wielokwiatowe podbaldachy.

Jarząb szwedzki, Sorbus intermedia, niedojrzałe owoce
Jarząb szwedzki może wytwarzać nasiona z pominięciem zapłodnienia.

Jarząb szwedzki może wytwarzać owoce i nasiona z pominięciem procesu zapłodnienia (fakultatywny apomikt). Roślina, która wyrośnie z takiego nasienia, jest klonem rośliny rodzicielskiej.

Jarząb szwedzki, Sorbus intermedia, owoce
Owoce jarzębu szwedzkiego nadają się do jedzenia.

Owoce jarzębu szwedzkiego (ø 1-1,5 cm) mają nieliczne przetchlinki, są pomarańczowe i podobnie jak owoce jarzębu brekini i mącznego, nadają się do jedzenia.

"Ulica w Norwich, na której mieszkałem obsadzona była kilkoma gatunkami z tego rodzaju, przez cały wrzesień i październik z dużą przyjemnością jadłem codziennie kilka lub nawet kilkanaście kiści jarzębu szwedzkiego i mąkini. Można z nich też robić przetwory, ja robiłem rodzaj powidła, które zakwaszałem niewielką ilością owoców jeżyn. " [6]
Jarząb szwedzki, Sorbus intermedia, liście
Liście jarzębu szwedzkiego są klapowane.

Liście jarzębu szwedzkiego są pojedyncze i mają 7-9 par zaokrąglonych klap. Ich wierzch jest ciemnozielony i ±nagi, a spód szaro kutnerowato owłosiony.

Jarząb szwedzki, Sorbus intermedia, nasadzienia wzdłuż szosy
Jarząb szwedzki to doskonałe drzewo dla miast.

Jarząb szwedzki jest odpornym na zanieczyszczenia powietrza pięknym drzewem alejowym (zwarty pokrój, ozdobne owoce i kwiaty). Dlatego chętnie sadzi się go w miastach wzdłuż dróg, skąd rozsiewa się on po okolicy i dziczeje. Obecnie, poza naturalnymi stanowiskami nad Bałtykiem, spotyka się go coraz częściej w innych częściach naszego kraju.

Wiąz szypułkowy, Ulmus laevis, liść i owoc, obok napis, naucz się rozpoznawać drzewa z naszym programem

Literatura:

  1. Seneta W., Dolatowski J., 2006."Dendrologia" Wydanie II poprawione i uzupełnione. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006. s. 257-258
  2. Bugała W., 1991. "Drzewa i Krzewy dla terenów zieleni" wydanie II. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1991. s. 318-319
  3. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 9 października 2014 r.w sprawie ochrony gatunkowej roślin wgląd 11-02-2016
  4. Załącznik 1. DODATKOWE WYJAŚNIENIA ORAZ PROPOZYCJE ZMIAN w przypadku najcenniejszych i najbardziej zagrożonych gatunków roślin wgląd 11-02-2016
  5. Polakowski B, 1995. "Rośliny chronione ATLAS". Wydawnictwa Naukowe PWN, Warszawa .s.31
  6. Łuczaj Ł., 2004. 'Dzikie roślin jadalne Polski. Przewodnik survivalowy" Wydanie drugie - poszerzone. Chemigrafia, Krosno, s. .83

opracowała Anna Górska, Wrocław 2016

wróć