Czeremcha pospolita (cz. zwyczajna, korcipka, smrodynia, kocierpka, trzemcha), Prunus padus L.

Rodzina Różowate (Rosaceae)

Gatunek rodzimy; gleby żyzne i wilgotne, cienioznośny, często atakowana przez owady (oprzędy) [1, 2]

Krzew lub drzewo, żyje do 70 lat. Występuje w Europie, pn. Afryce i Azji [1, 2].

• Zasięg - bardzo szeroki
• Kwiaty w medycynie ludowej
• Owocostan - grono
• Owoce - mąka na tort syberyjski
• Kirschwasser - wódka tęga, czysta
• Kora
• Drewno

Czeremcha pospolita ma bardzo szeroki zasięg od północnej Afryki, przez Europę, po Daleki Wschód. Wiedzieli o tym Polacy powracający z Syberii, np. pani Irena Gałązkiewicz:

"Z Warszawy przewieziono nas do Szczecinka (...). Mieszkaliśmy w wielkim gmachu - za parawanami z ubrań rozwieszonych na kijach myły się kobiety, kochały się pary małżeńskie. Był już czerwiec, kwitły czeremchy białymi gronami. Ucieszyliśmy się, bo to przecież nasze znajome z Syberii." [3]

Kwiaty czeremchy pospolitej nie tylko prezentują się pięknie wiosną na drzewie, ale są też używane w lecznictwie ludowym. Zawierają flawonoidy, garbniki, glikozydy cyjanogenne i mogą być stosowane np. jako dodatek do kąpieli przy problemach skóry [4].

Owocostanem czeremchy pospolitej jest grono.

Na Syberii suszone owoce czeremchy mieli się razem z pestkami na mąkę. Na bazie tej mąki, która daje ciastu czekoladową barwę i smak migdałów, przyrządza się przekładany bitą śmietaną syberyjski tort czeremchowy. Ponoć dodatek takiej mąki do chleba zapobiega jego szybkiemu czerstwieniu [5. 6].

"W niektórych kraiach obcych, a mianowicie w Szwaycaryi, robią z owoców [czeremchy] wódkę tęgą, czystą, iak kryształ przezroczystą i bez żadnego przysmaku przykrego, znaną nawet we Francyi, pod nazwiskiem Kirschwasser." [7]

Kora czeremchy pospolitej  pachnie w specyficzny, niezbyt przyjemny sposób. Pozostaje ona długo gładka, o kolorze czerwonobrązowym z wyraźnymi białawymi przetchlinkami. U starszych drzew szarzeje i staje się delikatnie spękana.

"Drzewo trzesni jest koloru żółtawo-czérwonego, delikatnie żyłkowane; pod bejcem czerwonym bardzo się zbliża do mahoni; do robót tokarskich i stolarskich bardzo jest przydatne; robią się z niego piękne meblе, jako też niektóre instrumenta muzyczne, mianowicie: skrzypce, lutnie, gitary, teorbany, i t. p.." [8]

Literatura:

1. Seneta W., Dolatowski J., 2006."Dendrologia" Wydanie II poprawione i uzupełnione. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2006. s. 306-307
2. Bugała W., 1991. "Drzewa i Krzewy dla terenów zieleni" wydanie II. Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, Warszawa 1991. s. 355-356
3. Gleb T., Strasz M., 1993."Nie można wrócić". Karta 10. Fundacja KARTA. s. 50
4. "Encyklopedia zielarstwa i ziołolecznictwa" pod redakcją H. Strzeleckiej i J. Kowalskiego, 2000. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000. s. 105
5. VKUSNY BLOG - ЧЕРЕМУХОВЫЙ ТОРТ СО СМЕТАННЫМ КРЕМОМ – (rus.) dostęp 14.12.2015.
6. sugar-art - cheremuxovyj tort – (rus.) dostęp 14.12.2015.
7. Michał Szubert. Warszawa 1827. "Opisanie Drzew i Krzewów Leśnych Królestwa Polskiego". DRUKARNIA N. GLÜCKSBERGA. s. 173-176
8. Józef Gerald-Wyżycki, 1845. Zielnik Ekonomiczno - Techniczny. Drukiem Józefa Zawadzkiego, Wilno 1845. s. 85-86

opracowała Anna Górska, Wrocław 2015

wróć